Bitcoin Nedir? Tarihçesi, Özellikleri, Artıları ve Eksileri

 Bitcoin Nedir? Tarihçesi, Özellikleri, Artıları ve Eksileri

Bitcoin’in tanımı

Bitcoin (BTC) elektronik olarak kullanılan ve dağıtılan dijital bir para birimidir.

Bitcoin, merkezi olmayan denklerarası bir ağdır. Tek bir kurum veya şahıs tarafından kontrol edilmez.

Bitcoin basılamaz ve sayısı sınırlıdır – toplamda yalnızca 21 milyon Bitcoin üretilebilir.

Bitcoin’i kim yarattı?
Bitcoin öncelikle 2009 senesinde Satoshi Nakamoto lakaplı anonim bir programcı ya da programcılar tarafından açık kaynak kodlu yazılım olarak tanıtıldı. Bitcoin’in yaratıcısı hakkında pek çok dedikodu olsa da, bu dedikodularda bahsi geçen kimse Nakamoto olduğunu kabul etmedi.

Nakamoto kendinin Japonya’da yaşamakta olan 37 yaşında bir erkek olduğunu iddia etti fakat mükemmel İngilizcesi ve Japonca adlandırılmayan yazılımı bu iddianın doğruluğu konusunda mantıklı şüpheler uyandırıyor. 2010’un ortalarına doğru Nakamoto, Bitcoin’i topluluğun önde gelen isimlerine bırakarak diğer işlere yöneldi. Satoshi hemde Gavin Andresen’i öncü geliştirici olarak seçti.

Nakamoto’nun Eylül 2017 itibariyle yaklaşık bir milyon Bitcoin’e sahibi olduğu tahmin ediliyor. Bu miktarın karşılığı ise 3,6 milyar dolar.

Bitcoin’i kim kontrol ediyor?
Gavin Andresen, Nakamoto’nun projeden uzaklaşmasından sonra öncelikle odaklandığı konunun ademimerkezileşme olduğunu belirtti. Andresen, kendine otobüs çarpsa bile Bitcoin’in varlığına bağımsız olarak devam etmesini istedi.

Birçoğu için Bitcoin’in asıl avantajı hükümetlerden, bankalardan ve firmalardan bağımsız olması. Herhangi bir merci Bitcoin işlemlerine karışamaz, işlem ücreti alamaz ya da paraya el koyamaz. Dahası, Bitcoin hareketleri bir hayli şeffaf – tüm işlemler blockchain adlı devasa dağıtık açık defterde depolanıyor.

Bitcoin temelde ağ olarak kontrol edilemezken, kullanıcılarına mal varlıkları üstünde tam hakimiyet olanağı veriyor.

Bitcoin nasıl çalışır?


Kullanıcılar sadece Bitcoin cüzdanlarındaki bakiyeyi ve işlem neticelerini görür.

İşin iç yüzünde ise Bitcoin ağı ”blockchain” adı verilen bir açık defter paylaşır. Bu defter şimdiye kadar yapılmış tüm işlemlerin kaydını içerir. İşlemlerin dijital kayıtları ”bloklar” halinde birleştirilir.

Biri işlem bloklarındaki tek bir harfi ya da sayıyı değiştirmeye çalışırsa bu durum sonraki blokları da etkileyecektir. Açık defter olması sebebiyle yapılan herhangi bir yanlışlık ya da sahtekarlık kolaylıkla tespit edilebilir ve tüm kullanıcılar tarafından düzeltilebilir.

Kullanıcıların cüzdanları işlemlerin geçerliliğini onaylar. İşlemlerin güvenliği kullanıcının adresi olan dijital imzalar ile sağlanır.

Onaylama süreci ve hemde işlem yapılan platforma bağlı şekilde Bitcoin ile yapılan işlemlerin tamamlanması birkaç dakika sürebilir. Bitcoin sözleşmesi her blokun inşasının 10 dakika süreceği şekilde dizayn edilmiştir.

Bitcoin’in fonksiyonları:


Merkezi olmama
Satoshi Nakamoto’nun Bitcoin’i yaratmaktaki asıl hedeflerinden birisi de ağın herhangi bir yöneticiden bağımsız olmasıydı. Bitcoin, kullanan her kişinin, şirketin ve hatta madencilik ve onaylama sürecine dahil olan makinelerin ağın bir parçası olacağı şekilde tasarlandı. Ağın bir bölümü sistem dışı kalsa da parasal faaliyetler devam edebiliyor.

Anonim
Günümüzde bankalar müşterilerinin hakkında kredi geçmişleri, adresleri, telefon numaraları, harcama alışkanları ve daha bir çok bilgiye sahipler. Bitcoin cüzdanları ise kimliği ortaya çıkaran hiçbir bilgi vermeden kullanılabiliyor. Paralarının hiçbir merci tarafından yönetilmemesini ve takip edilmemesini isteyenlerin beraberinde bu gizliliğin uyuşturucu ticareti, terörizm ve benzeri yasadışı faaliyetlerle uğraşanlara da yarar sağlayacağını düşünenler bulunuyor.

Şeffaf

Bitcoin’in gizliliği tüm işlemler Blockchain’de tutulduğu için tartışmaya açık. Teoride cüzdan adresinizi açıkça kullandıysanız, blockchain defterini dikkatli bir şekilde inceleyen biri cüzdanınızdaki bakiyeyi görebilir. Yine de Bitcoin adresi ile kişiye ulaşmak nerdeyse imkansız.

İşlemlerinde gizli kalmak isteyenler radar altında kalmak için önlemler alabilir. Opaklığı ve gizliliği öncelik edinen türde cüzdanlar bulunsa da en basit önlem birkaç adres kullanmak ve tek bir cüzdana çok miktarda gönderim yapmamak olabilir.

Hızlı
Bitcoin ağı ödemeleri nerdeyse anında işleme alıyor. Banka ile yapılan transferler günler alabilirken Bitcoin ile yapılan işlemlerde para dünyanın öbür ucundaki alıcıya yalnızca birkaç dakika içinde ulaşıyor.

Geri döndürülemez
Bitcoin ile para gönderimi yaptığınızda parayı geri almanın bir yolu yok – alıcı geri göndermek istemediği sürece. Bu ödemenin teslimini garantiliyor, yani alıcı paranın eline ulaşmadığını iddia ederek sizi dolandıramaz.

Bitcoin ile ne satın alınabilir?
Bitcoin 2009 senesinde ilk tanıtıldığında nerde ve nasıl harcanabileceği açık değildi. Şimdi ise nerdeyse her şey için kullanılabilir. Microsoft ve Dell gibi büyük şirketler bazı ürünleri ve dijital içerikleri için Bitcoin ile ödeme kabul ediyor. Bitcoin ile ödeme yaparak AirBaltic ve Air Lithuania gibi havayolu firmaları ile uçabilir, Theatre Tickets Direct’ten tiyatro bileti satın alabilir, Honest Brew’dan butik bira satın alabilir ve daha bir çok hizmetten faydalanabilirsiniz. Bitcoin ‘i hemde otel ve mülk ödemeleri yapmak, bar ve restoranlarda hesap ödemek, arkadaşlık sitelerine üye olmak, hediye kartı satın almak, online bahis oynamak ve bağış yapabilmek için kullanabilirsiniz. Yasadışı maddelerden lüks ürünlere kadar her şeyi satan çeşitli pazarlar da bulunuyor.

Bitcoin görece olarak yeni ve karmaşık bir ödeme türü, bu sebeple ödeme seçeneklerinin kısıtlı olması bir hayli doğal. Yine de gün geçtikçe daha fazla işletme -butik kahve dükkanlarından piyasanın devlerine kadar- Bitcoin ile ödeme kabul ediyor.

Dahası, Bitcoin devamlı dalgalanan kur sebebiyle yatırım için önemli bir fırsat haline geldi. Dengesiz ve yasal olarak pek de tanınmayan bir para birimi olmasına karşın geride bıraktığımız yıl değeri nerdeyse 5 000 dolara ulaşarak yedi kat arttı.

Nasıl Bitcoin alınır?
Bitcoin almanın en kolay yolu satın almak. Bitcoin borsalardan alınabilirken pazarlardaki diğer insanlardan direk şekilde da alınabilir. Bitcoin satın alırken nakit, kredi ya da banka kartı, hatta diğer kripto para birimleri ile ödeme yapılabilir. Fakat evvela bir Bitcoin cüzdanına sahip olmalısınız.

Cüzdan olarak online cüzdan ya da bilgisayarınızın sabit diskinde bulunacak olan yazılım cüzdanı olarak iki en temel gruba ayrılabilecek pek çok seçenek mevcut. İki seçenek de % yüz güvenli değil; online cüzdanın hacker saldırısına uğraması mümkünken sabit diskinizin de bozulma ihtimali var. Aynı zamanda tüm Blockchain’i kapsaması gerekli olan devasa depolama kapasitesi sebebiyle bir hayli basitleştirilmiş mobil cüzdanlar ve dijital olarak saklanmayan iki QR koduna sahip, bu sebeple siber saldırılardan ve donanım hatalarından bütünüyle korunan donanım cüzdanları ve kağır cüzdanlar da birer seçenek.

Bir diğer alternatif de madencilik. Sadece birkaç sene önce yeteri kadar kuvvetli bir bilgisayara sahip herkes Bitcoin madenciliği yapabilirdi, fakat işler değişti. Bitcoin’in artan popülerliği ve döviz kuru özel donanımlara sahip büyük şirketleri de oyuna çekti, bu nedenle kaydedeğer ölçüde Bitcoin madenciliği yapabilmek için gerekli olan enerji ve güçlük bir hayli arttı. Bunun yanında oluşturulması gerekli olan Bitcoin miktarı da gün geçtikçe azalıyor.

Artıları


Özgürlük
Bitcoin, özgürlük anlayışı ile tasarlanmış bir para birimi. Özellikle de işlemleri kontrol eden,işlem ücreti alan ve paranın kontrolünde olan yönetim mercilerinden sıyrılmak için. Kripto paralar alışverişte son senelerde yasal paralar kadar geçerli hale geldi ve yalnızca Bitcoin kabul etmiş olan sayısız deep-web pazarının varlığı düşünülünce bazı şeyleri Bitcoin ile diğer para birimlerinden daha kolay satın alabilirsiniz.

Taşınabilirlik
Paranın ön plana çıkan özelliklerinden birisi de taşınabilirliği, taşıma ve kullanmanın kolay olması. Bitcoin bütünüyle dijital olduğu için, istenen miktarda para flash diskte taşınabilir ya da online olarak saklanabilir.

Kripto paralar insanlara yalnızca bir QR kodla ya da online cüzdanda yapılacak tek bir tıkla para gönderme ve alma özgürlüğü veriyor. Neredeyse hiç denecek kadar az zaman alıyor, şok edici işlem ücretleri yok ve para aracı olmadan direk şekilde kişiden kişiye gönderiliyor; gerekli olan tek şey internet bağlantısı.

Kendi komisyonunu seçebilme
Bitcoin ağının tartışılamaz bir diğer avantajı da işlem ücreti miktarını, veya hiç ödememeyi seçebilmek. İşlem ücreti madenciler tarafından yeni bir blok oluşturulduktan sonra alınıyor. Ücret genelde bütünüyle gönderici tarafından ödenirken, ücreti alıcının hesabından düşmek de bir seçenek.

İşlem ücretleri bütünüyle gönüllü olarak ödeniyorlar ve madencilere işlemleri oluşturulan yeni bloklara dahil etmek için teşvik niteliğinde oluyorlar. Bu teşvik hemde madenciler için bir gelir kaynağı oluyor ve çoğunlukla madencilik faaliyetlerinden daha fazla para getiriyor. Bitcoin üretimi yakın gelecekte sınıra ulaştığında bütünüyle duracak olan madencilik faaliyetleri nedeniyle bu gelirin madenciler için gerektiği görülebilir.

Bu nedenle kullanıcıların ücreti ödemek ile bekleme sürelerinin uzaması arasında bir seçim yapması gerekmektedir. Yüksek işlem ücreti ödemek sürecin hızlanacağı manasına gelirken, bilincinde olmalısınız olmayanlar ise paradan tasarruf etmeyi seçebilir.

PCI yok
İngilizce PCI olarak kısaltılan Ödeme Kartları Sektörü banka, kredi, ön ödemeli, elektronik cüzdanlı, ATM ve POS kartlarını ve ilgili işletmeleri ifade ediyor. PCI, kart sahibinin verilerini saklayan, işleme koyan ve ileten organizasyonlardan oluşuyor. Sıkı güvenlik düzenlemeleri mevcut ve çoğu büyük kart markası da bunun bir parçası.

Ortak kural ve düzenlemeler büyük şirketler için faydalı olabilirken herkezin gereksinimlerine uymayabilir. Bitcoin kullanırken PCI standartlarına uymanıza gerek yok, ki bu da kullanıcıların kredi kartlarının geçerliği olmadığı ya da dolandırıcılık riskinin yüksek olduğu pazarlara girmesine imkan tanıyor.

Sonuç olarak kullanıcılar daha az komisyon ödüyor, pazarlarını genişletme olanağı buluyor ve yöneticilik masraflarını düşürüyorlar.

Güvenlik ve kontrol
Bitcoin kullanıcıları işlemlerini kontrol edebiliyorlar; kimse bilginiz ya da onayınız dışında -diğer ödeme türlerinde bazen olabileceği gibi- hesabınızdan para çekemez ve kimse satıcılardan ödeme bilgilerinizi çalamaz.

Bitcoin kullanıcıları paralarını yedekleme kopyaları ve şifreleme ile de koruyabilirler. Kimlikleri ve kişisel bilgileri de ödeme sürecine dahil olmadığı için daima güvende oluyor.

Şeffaf ve nötr

Yapılan her işlem ve ilgili tüm bilgiler blockchain’deki herkese açıktır ve istenildiği anda kontrol edilip kullanılabilir. Bitcoin protokolünün şifreli olması kişilerin ya da organizasyonların kontrolü ve manipülasyonunu önlüyor. Bitcoin ağı merkezi olmayan bir yapıya sahip, bu nedenle kimse tarafından bütünüyle kontrol altına alınamaz. Bitcoin’in daima nötr, şeffaf ve tahmin edilebilir olacak olmasının nedeni de bu.

Dolandırıcılık yapılamaz
Dijital dünyada dolandırıcılık yapmanın en yaygın yöntemlerinden biri aynı parayı iki kez kullanmak. Bu işleme ”çifte harcama” deniyor. Bunu engellemek için Bitcoin, diğer kripto paralar gibi blockchain teknolojisinin kullanmanın yanında Bitcoin algoritmasına işlenen mutabakat mekanizmalarını da kullanıyor.

Eksileri


Yasal sorunlar
Bitcoin’in yasal durumu ülkeden ülkeye ciddi biçimde değişiklik gösteriyor. Kimi ülkelerde Bitcoin’in kullanımı teşvik edilirken kimilerinde ise yasaklanmış durumda.

Bitcoin’in suçlulara hitap etmesi konusunda yoğun endişeler var. Bazı haber kaynaklarına göre Bitcoin’in popülerliği yasadışı ürünler için ödeme yapılabilmesine dayanıyor. Gerçekten de, ünlü yasadışı pazar Silk Road kapatıldığında Bitcoin’in değeri aniden düşmüştü (wired.Com).

Tanınırlık seviyesi
Bitcoin pek çok ülkede tanınıyor ve bütünüyle yasal. Bazı ülkelerin ise Bitcoin ile alakalı bir düzenlemeleri bulunmazken bazılarında da bütünüyle yasaklanmış durumda.

İşletmelerin çoğu -büyük ya da küçük farketmeksizin- Bitcoin’e ilgisiz. Diğer para birimlerini bırakıp yalnızca Bitcoin kullanmak ise nerdeyse imkansız duruyor.

Kayıp anahtarlar

Anahtarlar Bitcoin cüzdanlarına erişmek için gereken özgün alfanümerik şifrelerdir. Anahtarı kaybetmeniz cüzdanınızı da kaybetmeniz manasına geliyor. Çoğu cüzdanın kurtarma mekanizmaları bulunuyor fakat bunları kullanmaya başlamadan önce ayarlamış olmanız gerekmektedir.

Dalgalanma
Bitcoin fiyatı fırlama ve ani düşüş döngüleri yaşadı. Bitcoin tarihi boyunca yeni fiyat rekorları kırarken hemen ardından büyük düşüşleri sıkça gördü. Bitcoin’in değeri tahmin edilemez, bir hayli hızlı ve büyük ölçüde değişim gösteriyor, ki bu da tedbirsiz yatırımcılara büyük mali zararlar veriyor.



Süregelen gelişme
Bitcoin’in geleceği meçhul. Şu anlık hükümetler ve bankalar Bitcoin’i kontrol edemiyor, nerdeyse hiçbir düzenlemeye tabi değil. Bitcoin büyüdükçe ve yaygınlaştıkça hükümetler kontrol altına alma gayretleri göstereceklerdir. Düzenlemelerle beraber Bitcoin bütünüyle değişik bir para birimi haline gelebilir.

Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın